دردهای سرو صورت‌ با منشا بینی و سینوس

سردرد خود بیماری‌ نیست‌، بلکه‌ نشانه‌ای‌ ازاختلال‌ یا یک بیماری زمینه‌ای است‌. منشأ سردرد می‌تواند داخل‌ یا خارج‌ جمجمه‌ باشد. درد با منشأ داخل‌ جمجمه‌ای هنگامی‌ به وجود می‌آید که‌ درمغز و ساختمان‌های‌  اطراف‌ آن‌ کشش‌ یا انبساط عروق‌ خونی ایجاد شود، به‌ گونه‌ای‌ که‌ روی‌ اعصاب‌ مغزی یا گردنی‌ حاوی‌ رشته‌های‌ آورنده‌ درد، فشار مستقیم وارد آید. درد به صورت‌ خارج‌ جمجمه‌ای‌ ممکن‌ است‌ از وارد آمدن‌محرک‌ها به‌ ساختمان‌های‌ خاص‌ خارج‌ جمجمه‌ای‌ مانندچشم‌، سینوس‌، بینی‌ یا دندان‌ و در اثر انبساط یا التهاب‌عروق‌ خونی‌ حساس‌ به‌ درد، انقباض‌ عضلات‌ اسکلتی‌ یاغلاف اعصاب‌ مغزی‌ منشأ بگیرد.

سینوزیت: درد سینوس‌ها یکی از علل‌ شایع‌ درد صورت‌ است. این درد معمولا روی‌ همان‌ سینوس‌ درگیر محدود است؛ مگر در عفونت‌های‌سینوس‌ اسفنوئید،که‌ در این‌ حالت‌ درد به صورت مرکزی یاگسترده‌تر است‌. سینوس‌ها‌ توسط مخاط مژک‌داری پوشیده‌ شده‌اند که‌ به‌ تغییرات ‌التهابی، شیمیایی، ضربه‌ها و حتی تغییرات سریع فشار هوا حساسند‌.

باروتروما
عبارت است از آسیب ناشی از تغییرات فشارهوا که در اثر پرواز با هواپیما، غواصی‌ یا استفاده‌ از بالابرهایی‌ با سرعت‌ بالا یا ارتفاع‌ زیاد دردناک می‌شود. سایر سینوس‌ها نسبت‌ به‌ باروتروما حساسیت کمتری دارند. درد باروتروما اغلب‌ به‌ سینوس‌ فکی انتشار می یابد. هدف‌ درمان‌، از بین‌بردن‌ تنگی منافذ سینوس و درمان‌ عفونت‌های‌ اضافه‌ شده‌ است‌.

درمان
درمان تماس مخاطی، بر اساس علت و نوع تماس مخاطی متغیر است. به عنوان مثال، در صورتی که علت تماس مخاطی تورم بافتی مخاط بینی در اثر حساسیت باشد، با درمان آن بهبودی نسبی حاصل می‌شود. در بسیاری از موارد علت اصلی تماس مخاطی وجود ناهنجاری‌هایی در ساختمان‌های ظریف داخل بینی است که بدون ایجاد سینوزیت نقاط حساس به درد را در بینی و سینوس‌ها تحت فشار قرار می‌دهد. دردهای تماسی با استفاده‌ از بی‌حس‌ کننده‌های موضعی‌ یا ضد احتقان‌ها، به‌ طور موقت ‌بهبود می‌یابد. بهبود دائمی‌ با اصلاح ناهنجاری حاصل می‌شود. شاید شناخته‌ شده‌ترین نوع این تماس‌ها انحراف‌ تیغه‌ بینی‌ به همراه بزرگ‌ شدن‌ یکی‌ از شاخک‌ها باشد که در این حالت تیغه‌ بینی‌ و دیواره‌ جانبی‌ آن‌ در تماس‌ با یکدیگر قرارمی‌گیرند. تماس‌ بین‌ تیغه‌ بینی‌ و شاخک‌تحتانی‌ سبب‌ درد در محل‌ تماس‌ و انتشار درد به‌ فک‌فوقانی‌ و گونه‌ می‌شود. تماس‌ شاخک‌ میانی‌ با تیغه‌ بینی‌‌ یا دیواره‌ طرفی‌ بینی‌، نیز باعث درد موضعی‌ و درد در ناحیه‌ گونه‌، اطراف‌ چشم‌ یا پیشانی‌ می‌شود. این‌ درد معمولا بسته‌ به تغییرات داخلی بینی ناشی از شرایط محیطی، کم‌ و زیاد می‌شود. یک ناهنجاری ساختمانی بسیار شایع در شاخک میانی بینی به نام کونکا بولوزا؛ عامل بسیاری از دردهای تماسی است. کونکابولوزا حالتی است که در آن شاخک میانی بینی به جای یک لایه استخوان، حاوی دو لایه استخوان است که بین این دو لایه فضای خالی حاوی هوا وجود دارد. این حالت موجب چند برابر شدن حجم شاخک میانی بینی و در نتیجه اثرات فشاری آن بر روی نواحی حساس به درد بینی و سینوس می‌شود. درمان کونکابولوزا برداشتن استخوان مضاعف اضافی به روش جراحی اندوسکوپیک است. ناهنجاری‌های متعدد دیگری نیز در شاخک میانی وجود دارد که می‌تواند عامل دردهای تماسی باشد. بسیاری از این مشکلات در صورت تشخیص دقیق، به روش اندوسکوپیک قابل درمان هستند.

دردهای راینوژنیک

در گذشته بسیاری از پزشکان تا زمانی که علائم قابل توجهی در رابطه با سینوس‌های بیمار وجود نداشت، تشخیص سردرد مرتبط با مشکلات سینوس را مد نظر قرار نمی دادند. اختلالات بینی و سینوس به صورت نقاط تماس بین دو سطح مخاطی می توانند سردردهای ارجاعی ایجاد کنند وعلائم آنها دقیقا مشابه سردردهای دیگر باشد. جدیدترین بررسی‌های انجام‌شده روی بیمارانی که به علت تماس مخاطی در سیستم بینی و سینوس دچار سردرد هستند، نشان می دهد که آزادسازی ماده‌ای به نام پی از سطوح مخاطی در حال تماس، موجب برانگیختن درد در سیستم تحت سیطره عصب پنجم مغزی می‌شود. غلظت این  ماده در مخاط سالم بیشتر از مخاط ملتهب است؛ بنابراین تماس مخاطی در فردی که زمینه عفونت و التهاب مزمن ندارد درد بیشتری ایجاد می کند. به همین دلیل است که بسیاری از این بیماران به دلیل نداشتن عفونت در عکسبرداری‌های رادیوگرافی و سی تی اسکن به گمان دردهای عصبی، مورد درمان‌های طولانی مدت با داروهای اعصاب قرار می‌گیرند که کارساز هم نیست. بنابراین نیازی به وجود علائم سینوزیت نیست تا با مشاهده آنها تشخیص سردرد مرتبط با سینوس داده شود. اندوسکوپی بینی و سینوس امکان تشخیص مشکل را در این دسته از بیماران فراهم ساخته که در برخی موارد کلید حل معمای درد است. در اندوسکوپی بینی نقاط تماس مخاطی قابل تشخیص است. بی‌حس کردن این نقاط درحین اندوسکوپی تشخیصی موجب کاهش موقت درد و برعکس، تحریک این نقاط موجب القای درد می‌شود که این امر تشخیص سردردهای ناشی از تماس مخاطی را محتمل‌تر می‌کند. درمان اساسی در این حالت شامل کاهش یارفع نقاط تماسی است. بنابراین در مورد این بیماران، در وهله اول اقدامات تشخیصی، شامل اندوسکوپی بینی (در کنار بررسی سی تی اسکن) راهگشای تشخیص است. در مورد سردردهای تماس مخاطی تجربه نشان می‌دهد که در اکثر موارد درصورت تشخیص دقیق، سردردهای بیمار کمتر می‌شود و هفتاد درصد بیماران بهبود می‌یابند. با این وجود؛ از آنجا که سردرد علامت شایع از بسیاری از اختلالات جسمی و روانی است، صرف تشخیص و یا درمان نقاط تماس مخاطی نمی‌تواند در تمام موارد درمان‌کننده باشد. و بیمار باید از نظر ابتلا به اختلالاتی مانند افسردگی، اضطراب، دردهای میگرنی و غیره نیز مورد بررسی قرار گیرد.

دکتر محسن نراقی عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران

زیبــا شـــو دات کام

مطالب مرتبط

۷ دیدگاه‌

  1. تکتم گفت:

    سلام من هم دقیقا مشکل شما رو دارم مطمئن هستم عصبی چون بعضی وقتها که حواسم بهش نیست خوب می شه البته داروهای اعصاب هم مصرف می کنم آسنترا و زاناکس و زیاد بهبودی نداشتم اگه شما راه حلی پیدا کردین به منم بگین چون خیلی منو اذیت می کنه ممنون

    [پاسخ]

  2. بویوک گفت:

    با سلام – من ۲۶ سالمه – حدودا کلاس دوم دبیرستان که بودم در اثر برخورد بینیم با سر یکی از دوستانم به شدت بینیم از ناحیه استخوانی فوقانی درد گرفت و حدودا چندسالی است که سردردهایی مزمن که در پیشانی – ناحیه ضرب دیده بینی – زیر و دور چشم ها و گونه هام دارم که هنگام دراز کشیدن و خم شدن سر به پایین تشدید میشود- و یک سوراخ بینیم هم همیشه مسدود است – تو سی تی اسکن پزشک تشخیص سینوزیت نداد و گفت سردردهات میگرنی و عصبی است – میخواستم بدونم آیا سردردهای مزمن من در ناحیه پیشانی ناشی از اختلالات بینیمه؟

    [پاسخ]

  3. لاله گفت:

    سلام.من یک زن ۳۲ ساله هستم.۱-۲ ماه هست که در بینی سمت چپم احساس ناراحتی می کنم.نفس که می کشم احساس می کنم تا مغزم خنک می شود و از همه بدتر اینکه به هنگام تنفس چشم چپم هم درد مزمنی می گیرد.ممنون می شوم اگر علت را بدانم

    [پاسخ]

  4. مستانه گفت:

    سلام
    من دختری ۲۴ ساله هستم .چندروزه که بینی ام درد گرفته مخصوصا وقتی عینک استفاده میکنم یا وقتیکه سرمو پایین میندازم دردش شدیدتر میشه.
    خیلی اذیتم میکنه.هم استخوانش و هم غضروفش درد میکنه.توروخدامنو راهنمایی کنین چجوری باید از شر این درد راحت بشم.ممنون میشم ازتون.خسته نباشید.

    [پاسخ]

  5. سارا گفت:

    سلام.علت سردرد هنگام پریودی چیست؟

    [پاسخ]

    ملیکا بینا پاسخ در تاريخ فوریه 2nd, 2012 06:09:

    سلام-می‌تواند به تغییر سطح هورمون‌ها و تأثیر این تغییرات روی مواد شیمیایی مغز مربوط باشد در طول نیمه دوم سیکل ماهانه، میزان پروژسترون در بدن افزایش پیدا میکنه و حدود هفت روز قبل از شروع قاعدگی به ناگاه پروژسترون و استروژن بدن افت می‌کنند. بدن برخی از دخترها به این تغییرات هورمونی حساسیت زیادی نشان می‌دهند و درکل در اثر یک بیماری یا شرایط خاص به وجود نمی‌آید و نگرانی هم نداره؛و به علت همان پروستاگلاندین (همان ماده شیمیایی مغز) هست افزایش مقدار پروستاگلاندین باعث حالت سردرد تهوع، استفراغ، کمردرد، اسهال و دل ‌دردهای شدید می‌شود اگر دردها در هر دوره‌ بیشتر از دو روز طول کشیدند، به پزشک یک سری بزنید و حتماً رژیم‌ غذایی متعادلی داشته باشد و سبزیجات و میوه‌جات به اندازه کافی بخورید میزان مصرف نمک را کاهش بدهید و کافئین نیز مصرف نکنید غذاهای کلسیم‌دار بیشتری بخورید تا شدت علائم PMS کاهش پیدا کنهبد نیست یک پیاده‌روی آرام و ملایم داشته هم داشته باشید-شاد و سلامت باشید

    [پاسخ]

  6. الی گفت:

    mamnoon
    agar tasviri bood behtar mishod! aya in varzeshha bara zanan bardar ham karbord darad?

    [پاسخ]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 × 1 =